Το μελανό στίγμα του φασισμού στην Κύπρο

Σημ: Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας «Φιλελεύθερος», στις 30/12/2013, Αρ. 19456.

15/11/2012: μαθητές υπό στρατιωτικά και εθνικιστικά προστάγματα

15/11/2012: μαθητές υπό στρατιωτικά και εθνικιστικά προστάγματα

Τρεις μήνες μετά από μία δολοφονία, ενάμιση χρόνο μετά την υπόκλιση του κοινοβουλευτισμού στο φασισμό, δεκαετίες λήθης. Όμως, το φαινόμενο που στα καθ’ ημάς φέρει το όνομα Χρυσή Αυγή (Ελλάδα) και ΕΛΑΜ (Κύπρος) και απαντιέται με ποικίλες ονομασίες και εμβλήματα σε όλη την Ευρώπη, ούτε συγκυριακό ολίσθημα, ούτε γέννημα της τύχης είναι. Είναι μια παραδοσιακή διέξοδος που αναδύεται στην επιφάνεια κυρίως σε περιόδους κρίσεων, όπως η σημερινή. Μια νηφάλια θεώρηση του προβλήματος, είναι αν μη τι άλλο η ύστατη ευθύνη μιας κοινωνίας που εδώ και καιρό επιλέγει να κλείνει τα μάτια.

Η ακροδεξιά βρίσκεται από καιρό σε πορεία ανασυγκρότησης στην Ευρώπη, και ο απόηχος των κινήσεων αυτών έχει φτάσει και στην Κύπρο. Άλλωστε η Χρυσή Αυγή, με εξέχοντα ρόλο στον ευρωπαϊκό φασιστικό χώρο και τακτική συμμετοχή στις συναντήσεις ακροδεξιών κομμάτων, είχε από νωρίς δηλώσει ότι διατηρεί τοπική οργάνωση στο νησί, της οποίας προέκταση είναι το ΕΛΑΜ . Δείγματα της επερχόμενης οικονομικής κρίσης διαφαίνονταν πολύ πριν τις παρεμβάσεις του ΔΝΤ και ενόψει των εξελίξεων αυτών φασιστικά και εθνικιστικά κόμματα ξεκίνησαν να προβάλλονται ως μόνη εναλλακτική στο ξεπουλημένο πολιτικό σύστημα που οδήγησε μέχρι εδώ. Η κοινοβουλευτική τους παρουσία θορύβησε ουκ ολίγες φορές (σε Βέλγιο, Ολλανδία, Αυστρία) ενώ η στρατολόγηση νεοναζί από τις φτωχογειτονιές στις υποβαθμισμένες επαρχίες της Ανατολικής κυρίως Γερμανίας, υποδεικνύει την ανησυχητική ενίσχυση του στρατοπέδου τους.

Προσεγμένες κινήσεις και επιλογές, αποτελούν κοινό γνώρισμα των φορέων αυτών. Διατηρώντας ως προμετωπίδα μια εθνοκεντρική πολιτική πρόταση, καλύπτουν πίσω από πατριωτικές κορώνες τον ταξικό προσανατολισμό που μαρτυρά το ξεδίπλωμα της δράσης τους. Λαϊκισμός, ανέξοδη εθνικιστική φλυαρία, επίκληση στο συναίσθημα, εύπεπτη συνθηματολογία και αναφορές στο επώδυνο ιστορικό παρελθόν, συνθέτουν την τυπική προπαγάνδα τους. Εστιάζοντας σε νεαρές ηλικίες, με δεδομένη την τάση για ομαδοποίηση, τον ενθουσιασμό και την άγουρη πολιτική και ιστορική αντίληψη, επιβεβαιώνουν την πρόθεσή τους να τύχουν της καλύτερης δυνατής αποδοχής.

Στην Κύπρο, το ΕΛΑΜ εφάρμοσε κατά γράμμα την παραπάνω τακτική, οργανώνοντας από το 2008 περίπου συστηματική παρέμβαση στα σχολεία της χώρας. Εθνικιστικά συνθήματα που «στολίζουν» πια σχεδόν όλους τους σχολικούς τοίχους, παρεμβάσεις σε εθνικές επετείους (είτε με οργανωμένα μαθητικά και νεολαιίστικα μπλοκ, είτε με διανομή προπαγανδιστικού υλικού), αποσιωπημένα περιστατικά εκφοβισμού προς μαθητές και καθηγητές, από «νταήδες» μαθητές, μέλη του ΕΛΑΜ, καταδεικνύουν το μέγεθος της διείσδυσής στη νεολαία. Η προεργασία στα σχολεία τροφοδοτεί στη συνέχεια τα κυπριακά στρατόπεδα, που βρίθουν από ακραίες εθνικιστικές τάσεις, αλλά και το χώρο του φοιτητικού συνδικαλισμού, όπου αναλαμβάνουν τα ηνία παρατάξεις με το προανάκρουσμα του «ανεξάρτητου», αλλά με συνθηματολογία ανάλογη του ΕΛΑΜ (και διάχυτες μεν, ανεπιβεβαίωτες δε φήμες για οικονομική διασύνδεση με την Εκκλησία).

Οι ιστορικοί δεσμοί Ελλάδας-Κύπρου αποτέλεσαν σίγουρο πεδίο συνεννόησης και συνεργασίας ΕΛΑΜ και Χρυσής Αυγής. Αμφότερες οι οργανώσεις επενδύουν στη φιλολογία περί «αλύτρωτων πατρίδων» (το κυπριακό κοινό είναι ευήκοο σ’ αυτό τον εξτρεμιστικό πατριωτισμό, λόγω των εθνικών περιπετειών του). Η γεωγραφική θέση προσφέρει έδαφος στην ξενοφοβική και ρατσιστική συνθηματολογία τους. Τον πολυποίκιλο και αμφιλεγόμενο ιδεολογικό τους καμβά συμπληρώνουν το μένος εναντίον της αριστεράς και των κομμουνιστών, η εξύμνηση της πατριωτικής τιμής και της φυλετικής υπεροχής, η ιδιόμορφη ταύτιση με το συντηρητισμό της Εκκλησίας και μια αόριστη κατακραυγή εναντίον της πολιτικής ηγεσίας.

Το ΕΛΑΜ, δεν έχει αναδείξει ποτέ την πραγματική γενεσιουργό αιτία των προβλημάτων που μαστίζουν το λαό. Το μεγάλο κεφάλαιο και οι πολιτικοί που το υπηρετούν μένουν στο απυρόβλητο, πράγμα που εξηγεί και την παθητική στάση του πολιτικού κόσμου στην Κύπρο. Ακόμα και η αντίδραση της Αριστεράς υπήρξε μάλλον χλιαρή απέναντι στο φαινόμενο. Η σιωπηρή (κάποιοι θα έλεγαν συνωμοτική) στάση αποδοχής προς το ΕΛΑΜ ήρθε τελικά να «κουμπώσει» με την παντελή έλλειψη ενός υγιούς και δραστήριου λαϊκού κινήματος, το οποίο θα μπορούσε να εφοδιάσει με ιδεολογικά «αντισώματα» τους Κυπρίους.

Η δριμύτητα των εξελίξεων με την οικονομική κρίση, όμως, προσέφερε τη βασική «καύσιμη ύλη» στην ιδεολογική φάμπρικα του ΕΛΑΜ. Το βαρύ πλήγμα που δέχθηκε η – μέχρι πρόσφατα ευημερούσα – μέση κυπριακή, ανέδειξε εντονότερα από ποτέ την αναξιοπιστία ενός αποσαθρωμένου πολιτικού συστήματος. Η διάψευση και η αβεβαιότητα που βίωσαν οι ψηφοφόροι των τριών μεγάλων κομμάτων και από τις δύο τελευταίες κυβερνήσεις, ταρακούνησε αρκετούς. Η συσπείρωση στις τελευταίες εκλογές έδειξε βέβαια ότι οι παραδοσιακοί, οικογενειακοί δεσμοί κομμάτων και ψηφοφόρων δεν κλονίστηκαν ιδιαίτερα, αλλά η αναζήτηση εναλλακτικής πρότασης απασχολεί σημαντικό ποσοστό ψηφοφόρων. Αν και το κλίμα αυτό δημιούργησε χώρο για το σχηματισμό της Συμμαχίας των Πολιτών, το κόμμα του Γιώργου Λιλλήκα έρχεται δεύτερο, μιας και στο στίβο αυτό έχει μπει από καιρό το ΕΛΑΜ, με υποψήφιο στις προεδρικές εκλογές.

Και εάν με τον υποψήφιο στις προεδρικές το ΕΛΑΜ απλώς βολιδοσκοπούσε διαθέσεις, τίποτα δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να επαναλάβει το εγχείρημά με περισσότερες αξιώσεις. Η κρίση δε φαίνεται να οδηγεί σε ανάδειξη μιας ριζοσπαστικής εναλλακτικής στην Κύπρο και στην Ευρώπη το Εθνικιστικό Μέτωπο για τις ευρωεκλογές , δείχνει ήδη το δρόμο. Αν το ΕΛΑΜ στη συσσωρευμένη οργή και απογοήτευση του κόσμου μπορεί και να βγει κερδισμένο. Ο δυναμικός χαρακτήρας της πολιτικής, βέβαια, ενδέχεται να διαψεύσει την πρόγνωση. Κι έτσι όμως, η αποχή του από τις κάλπες ίσως αποδειχθεί πιο επικίνδυνη, μιας και αίρει τους όποιους «δημοκρατικούς περιορισμούς» επιβεβαιώνοντας και τον αντικαθεστωτικό ρόλο που αξιώνει εξαρχής.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s